وقتی آدرس یک سایت را در مرورگر وارد میکنید، پشت صحنه فرایندی انجام میشود تا نام قابلخواندن برای انسان، مثل example.com، به آدرسی قابلفهم برای سرورها تبدیل شود. این فرایند با کمک DNS انجام میشود. اگر بخواهیم ساده بگوییم، DNS دفترچه تلفن اینترنت است؛ با این تفاوت که بهجای شماره تلفن، آدرس IP سرور مقصد را پیدا میکند.
DNS چیست؟
DNS مخفف Domain Name System و به معنی «سیستم نام دامنه» است. وظیفه DNS این است که نام دامنه را به آدرس IP تبدیل کند. کامپیوترها و سرورها برای ارتباط با یکدیگر از IP استفاده میکنند، اما بهخاطر سپردن نام دامنه برای کاربران بسیار سادهتر از حفظ کردن مجموعهای از اعداد است.
برای مثال، کاربر نام دامنه را در مرورگر وارد میکند، DNS بررسی میکند این دامنه به کدام سرور متصل است و در نهایت مرورگر سایت را از همان سرور بارگذاری میکند.
DNS چگونه کار میکند؟
فرایند DNS معمولاً در چند مرحله انجام میشود، هرچند کاربر فقط نتیجه نهایی را میبیند. بهصورت خلاصه، مسیر کار به این شکل است:
- کاربر آدرس دامنه را در مرورگر وارد میکند.
- مرورگر یا سیستمعامل بررسی میکند آیا پاسخ قبلاً در حافظه موقت ذخیره شده است یا نه.
- اگر پاسخ موجود نباشد، درخواست به سرورهای DNS ارسال میشود.
- DNS رکورد مربوط به دامنه را پیدا میکند و آدرس IP سرور را برمیگرداند.
- مرورگر به سرور مقصد وصل میشود و سایت نمایش داده میشود.
این فرایند معمولاً در کسری از ثانیه انجام میشود، اما در زمان تغییر هاست، تغییر نیمسرور یا اصلاح رکوردها ممکن است مدتی طول بکشد تا نتیجه جدید در همهجا دیده شود.
تفاوت DNS و نیمسرور چیست؟
DNS یک سیستم کلی برای تبدیل نام دامنه به اطلاعات فنی موردنیاز است، اما نیمسرور یا Name Server بخشی از همین سیستم محسوب میشود. نیمسرورها مشخص میکنند مدیریت رکوردهای DNS یک دامنه از طریق کدام سرورها انجام میشود.
به زبان ساده، اگر DNS را یک ساختار بزرگ در نظر بگیریم، نیمسرور آدرسی است که میگوید اطلاعات اصلی دامنه را از کجا باید پرسید. به همین دلیل هنگام خرید هاست یا انتقال سایت به هاست جدید، معمولاً لازم است نیمسرورهای دامنه را مطابق اطلاعات شرکت هاستینگ تنظیم کنید.
رکوردهای مهم DNS
DNS فقط یک آدرس IP ساده نیست. در تنظیمات DNS انواع رکوردها وجود دارد که هرکدام کاربرد مشخصی دارند. مهمترین رکوردهای DNS عبارتاند از:
| نوع رکورد | کاربرد |
|---|---|
| A | اتصال دامنه یا زیردامنه به آدرس IPv4 سرور |
| AAAA | اتصال دامنه به آدرس IPv6 |
| CNAME | ارجاع یک نام دامنه یا زیردامنه به نام دیگر |
| MX | مشخص کردن سرورهای دریافت ایمیل دامنه |
| TXT | ثبت اطلاعات متنی برای تأیید مالکیت، تنظیمات ایمیل و موارد مشابه |
| NS | مشخص کردن نیمسرورهای مسئول مدیریت DNS دامنه |
DNS چه ارتباطی با هاست و دامنه دارد؟
دامنه، نام سایت شماست و هاست فضایی است که فایلهای سایت روی آن قرار میگیرد. DNS نقش واسطه را دارد و مشخص میکند وقتی کاربر دامنه را وارد میکند، باید به کدام هاست یا سرور هدایت شود.
برای نمونه، اگر سایت خود را به هاست جدید منتقل کنید اما DNS یا نیمسرورها را بهدرستی تنظیم نکنید، ممکن است سایت همچنان از هاست قبلی باز شود یا برای برخی کاربران در دسترس نباشد. به همین دلیل در فرایند انتقال سایت، بررسی تنظیمات DNS یکی از مراحل مهم است.
DNS Propagation یا انتشار DNS چیست؟
وقتی رکوردهای DNS یا نیمسرورهای دامنه را تغییر میدهید، این تغییرات بلافاصله در تمام اینترنت اعمال نمیشود. مدتی زمان لازم است تا سرورهای مختلف در نقاط مختلف، اطلاعات جدید را دریافت و جایگزین اطلاعات قبلی کنند. به این زمان معمولاً انتشار DNS یا DNS Propagation گفته میشود.
در این بازه ممکن است سایت برای یک کاربر با هاست جدید باز شود، اما برای کاربر دیگر هنوز نسخه قبلی نمایش داده شود. این وضعیت بهخصوص بعد از تغییر هاست یا تغییر نیمسرور رایج است و همیشه به معنی خرابی سایت نیست.
کش DNS چیست؟
کش DNS یعنی ذخیره موقت پاسخهای DNS در مرورگر، سیستمعامل، مودم، سرویسدهنده اینترنت یا سرورهای DNS. این کار باعث میشود دفعات بعدی دسترسی به سایت سریعتر انجام شود، اما گاهی بعد از تغییر DNS باعث میشود اطلاعات قدیمی هنوز نمایش داده شود.
در چنین شرایطی، پاک کردن کش مرورگر، تغییر شبکه اینترنت، بررسی سایت از دستگاه دیگر یا استفاده از ابزارهای بررسی DNS میتواند به تشخیص بهتر وضعیت کمک کند.
مشکلات رایج مربوط به DNS
بخشی از خطاهایی که بعد از تغییر هاست یا تغییر دامنه دیده میشوند، به تنظیمات DNS مربوط هستند. برخی از رایجترین مشکلات عبارتاند از:
- اشتباه وارد کردن نیمسرورها در پنل دامنه
- ثبت نادرست رکورد A یا CNAME
- حذف یا تنظیم اشتباه رکوردهای MX و اختلال در ایمیل دامنه
- انتظار نداشتن برای کامل شدن انتشار DNS
- وجود کش DNS قدیمی در مرورگر، سیستمعامل یا شبکه اینترنت
- تنظیم نبودن DNS دامنه بعد از انتقال سایت به هاست جدید
آیا DNS روی SSL هم تأثیر دارد؟
DNS و SSL دو مفهوم متفاوت هستند، اما در عمل میتوانند روی تجربه دسترسی به سایت اثر بگذارند. SSL برای فعال شدن اتصال امن HTTPS استفاده میشود، اما اگر دامنه به سرور درست اشاره نکند، صدور یا فعالسازی گواهی SSL نیز ممکن است با مشکل مواجه شود.
به همین دلیل قبل از بررسی خطاهای SSL، بهتر است مطمئن شوید دامنه از نظر DNS به هاست صحیح متصل است و رکوردهای موردنیاز بهدرستی تنظیم شدهاند.
چگونه DNS دامنه را بررسی کنیم؟
برای بررسی وضعیت DNS میتوانید از روشهای مختلف استفاده کنید. بسته به سطح دسترسی و نوع مشکل، این موارد کاربردی هستند:
- بررسی نیمسرورهای دامنه در پنل ثبتکننده دامنه
- بررسی رکوردهای DNS در پنل هاست یا سرویس مدیریت DNS
- استفاده از ابزارهای آنلاین DNS Lookup
- بررسی باز شدن سایت از اینترنت یا دستگاه متفاوت
- مقایسه IP فعلی دامنه با IP هاست موردنظر
اگر پس از تغییرات DNS سایت بهدرستی باز نمیشود، بهتر است قبل از انجام تغییرات متعدد، وضعیت رکوردها را دقیق بررسی کنید؛ چون تغییرات پیدرپی میتواند تشخیص مشکل را سختتر کند.
جمعبندی
DNS یکی از پایههای اصلی عملکرد اینترنت است و باعث میشود کاربران بهجای وارد کردن آدرس IP، با نام دامنه وارد سایتها شوند. شناخت مفاهیمی مانند رکورد DNS، نیمسرور، کش DNS و انتشار DNS برای مدیریت دامنه، تغییر هاست، راهاندازی SSL و رفع خطاهای رایج سایت ضروری است.
اگر سایت شما بعد از تغییر هاست، تغییر نیمسرور یا تنظیم SSL دچار مشکل شده است، یکی از اولین بخشهایی که باید بررسی شود تنظیمات DNS دامنه است.